Hoe je een prijsmediaan leest (en waarom hij niet de goedkoopste prijs is)
De goedkoopste regel krijgt de aandacht. De mediaan is meestal het nuttigere startpunt. Hier staat wat dat middelste getal werkelijk zegt, hoe de kwartielen helpen, en waarom één ongewoon lage menuprijs niet het hele verhaal mag leiden.
Wat een mediaan telt
Zet elk item op een rij van goedkoop naar duur en lokaliseer het midden. Voor weed als 1g produceerde het waargenomen-menu-venster van 21 september tot 21 oktober 2026 139 items over 27 shops, dus de mediaan is de prijs van het 70e item. In deze steekproef met oneven grootte correspondeert hij met een echt item. Een prijs verhogen die boven het midden blijft, verandert die middenpositie niet op zichzelf. Duur geprijsde items verwijderen is iets anders: het verandert de steekproefgrootte en kan de mediaan flink verschuiven. De mediaan is minder gevoelig dan het gemiddelde voor de grootte van een extreme waarde, maar niet immuun voor veranderingen in welke waarnemingen worden meegenomen.
De kwartielen: waar de middelste helft zit
De mediaan lokaliseert het midden; de kwartielen markeren de grenzen van het onderste en bovenste kwart. Voor de 139 weed-1g-items uit 27 shops, waargenomen tussen 21 september en 21 oktober 2026, lag p25 op 10 €, de mediaan op 13 € en p75 op 16 €. De band van 10 € tot 16 € beschrijft het centrale deel van deze steekproef, met mogelijke gelijke waarden op zijn grenzen. De weed-prijstabel drukt de band naast de mediaan af, zodat één getal niet voor de spreiding kan doorgaan.
De volledige weed-1g-verdeling
| Statistiek | Weed 1g, fresh-venster |
|---|---|
| Items | 139 |
| Shops | 27 |
| Minimum | 5 € |
| P25 | 10 € |
| Mediaan | 13 € |
| P75 | 16 € |
| Maximum | 35 € |
Bron: menu’s waargenomen op Amsterdam Coffeeshop Menus tussen 21 september en 21 oktober 2026, beste waargenomen prijs per item. Het Oktober-prijsoverzicht legt de andere categorieën naast deze steekproef.
Waarom de goedkoopste prijs een slechte kop is
Het minimum van 5 € is het waargenomen lage einde van 139 items, niet hun centrum. In hetzelfde Oktober-venster bereikten weed-5g-packs een per-gram-minimum van 3,13 € over 187 items. Dat minimum hoort bij de pack-steekproef, niet bij de los-gram-steekproef. Er is ook een datumval: een lage prijs op een ouder menu is historisch bewijs, geen bevestigde actuele deal. De goedkoopste-ranking is nuttig zolang formaat, datum en steekproef aan de vergelijking blijven hangen. Een minimum kan accuraat zijn terwijl het een slechte indruk geeft van de rest van de verdeling. Lees het als het lage einde van die waarnemingen en inspecteer dan de regel erachter, in plaats van het op de hele categorie toe te passen.
Hoe je een mediaan gebruikt bij het lezen van een menu
Vergelijk de regel voor je met de mediaan en de kwartielen van zijn formaat. Een gram van 13 € is het midden van de markt. Een gram van 16 € is de top van de middelste helft, nog steeds gebruikelijk. Een gram van 35 € is het waargenomen maximum, door constructie ongewoon, en verdient een tweede lezing, eerst voor zijn datum. Dat is de hele beslissing die de data ondersteunt: waar zit deze afgedrukte regel, en hoe oud is hij. Al het andere over de regel, van kwaliteit tot beschikbaarheid, valt buiten wat een prijsverdeling kan zeggen. De kwartielen bewaken ook de tegenovergestelde fout. Een regel op 10 €, de p25 van het weed-1g-venster, is niet automatisch een koopje; het is de onderkant van het normale bereik, waar goedkoper-dan-midden-items wonen. Ongewoon en kapot zijn verschillende dingen, en de kwartielen scheiden ze.
Een itemmediaan is geen gemiddelde shopprijs
De waarnemingen in deze gids zijn items, niet één representatieve prijs per shop. Een menu kan meerdere verschillende aanbiedingen bijdragen. Die aanbiedingen sorteren beantwoordt waar het middelste waargenomen item zit; het vertelt niet wat de middelste shop rekent, of wat een bezoeker typisch uitgeeft tijdens een bezoek.
Dit onderscheid wordt duidelijker als je je voorstelt een lang menu naast een kort menu te lezen. Elk in aanmerking komend item draagt bij aan de verdeling onder de methode van het rapport. De berekening maakt van elk menu niet één even grote stem. Houd zowel het itemaantal als het shopaantal in beeld, want ze beschrijven verschillende delen van het bewijs.
Ook weegt de mediaan aanbiedingen niet af op hoe vaak mensen ze kopen. Een vaak gekochte regel en een zelden gekochte regel zijn niet te onderscheiden vanuit deze menuwaarnemingen. De site heeft geen verkoopkwantiteiten achter de statistiek. Het een typische waargenomen itemprijs noemen bewaart die grens; het de prijs noemen die de meeste mensen betalen overschrijdt haar.
Gelijke prijzen maken het midden rommeliger dan een diagram
Een eenvoudige illustratie toont vaak elk item op een andere prijs. Echte menulijsten kunnen dezelfde prijs herhalen over meerdere vermeldingen. Daardoor is het nauwkeuriger te zeggen dat de mediaan het midden lokaliseert dan te volhouden dat precies de helft van de waarnemingen strikt goedkoper is en precies de helft strikt duurder.
Hetzelfde geldt voor de kwartielgrenzen. Een prijs die op een grens zit kan door meerdere items worden gedeeld. De band is een samenvatting van de verdeling, geen set exclusieve dozen waar elke regel netjes in valt. Je hoeft geen enkele gelijke waarde te beslechten om de gepubliceerde band te gebruiken, maar je zou moeten vermijden exacte claims over individuele items te maken op basis van afgeronde samenvattingsgetallen.
Voor de weed-steekproef met oneven grootte in dit rapport correspondeert de middenpositie met een gelijste prijs. Dat mag geen universele belofte over elke mediaan worden. Bij een steekproef van even grootte kan de conventionele mediaan tussen de centrale waarnemingen liggen. De nuttige leesgewoonte blijft hetzelfde: inspecteer de steekproef en de eenheid voordat je de kop als quote van een specifieke shop behandelt.
Een nieuwe mediaan kan een andere set menu’s weerspiegelen
Stel dat je de prijspagina opnieuw bezoekt en ziet dat zijn kop is veranderd. Dat is bewijs dat de gepubliceerde middenpositie veranderde, geen onmiddellijk bewijs dat elke shop zijn prijs verhoogde of verlaagde. Vers opgehaalde menu’s kunnen het venster in zijn gekomen terwijl oudere eruit vielen. De categorieën kunnen ook verschillende itemaantallen hebben.
Voordat je de verandering een markttrend noemt, vergelijk je gelijke formaten en observatievensters en inspecteer je wat er in de steekproef veranderde. Een archiefsnapshot kan geen gematchte voor-na-vergelijking leveren door opvolgende kopgetallen naast elkaar te leggen. Deze gids legt een verdeling uit, geen prijsindex met een vast mandje.
Voor een bezoek kun je een simpelere regel gebruiken. Neem de actuele formaat-specifieke mediaan als referentie voor de opgehaalde steekproef en lees je gekozen menuregel met zijn eigen datum eraan vast. Is de regel historisch, dan is de vergelijking indicatief. Is hij fresh, dan heeft hij nog steeds bevestiging aan de balie nodig. Geen van beide gevallen maakt van de mediaan een doelprijs die een shop moet halen.
Wat een mediaan verbergt
Een mediaan perst de steekproef in één getal. Het kan de individuele aanbiedingen aan de extremen niet identificeren, geen kwaliteit vaststellen en geen voorraad bevestigen. De Oktober-weed-steekproef van 139 items uit 27 shops is geen volkstelling, en de beste-waargenomen-prijs-methode vertegenwoordigt niet elke prijs die tijdens het venster werd afgedrukt. Kleinere steekproeven kunnen ook merkbaar veranderen wanneer hun bijdragende waarnemingen veranderen. Het prijsoverzicht houdt de tellingen bij de cijfers, zodat je ziet waarop elke samenvatting rust. De site is alleen 18+ info, geen verkoop; verifieer ter plaatse voordat je op een afgedrukt aanbod leunt.
Gebruik de mediaan om een betere vraag te stellen
Zit een regel onder de mediaan, dan zegt dat alles: waar één waarneming binnen de gekozen steekproef valt. Het vertelt niet waarom hij lager is, of dezelfde variant wordt vergeleken, of het aanbod nog beschikbaar is. Check eerst de brondatum en de hoeveelheid; vergelijk gelijke formaten en houd het itemaantal naast de statistiek. Is de steekproef klein, beschrijf het resultaat dan als samenvatting van die waarnemingen in plaats van als stabiele marktregel. De kwartielen van het rapport voegen context over de spreiding toe, maar ook zij beschrijven het archief, niet productkwaliteit of waarde voor een specifiek persoon. Het Oktober-rapport levert het venster en de steekproefaantallen; de goedkoopste-gids legt uit hoe rankings van een mediaan verschillen.
Veelgestelde vragen
Wat is een prijsmediaan?
De mediaan lokaliseert het midden van prijzen, geordend van laag naar hoog. Herhaalde prijzen kunnen op de grens liggen, en een steekproef van even grootte kan een mediaan tussen zijn centrale waarnemingen hebben.
Waarom voert deze site de mediaan op in plaats van de goedkoopste prijs?
Omdat het goedkoopste item de staart van een verdeling is. Voor weed 1g was 5 € het minimum terwijl de mediaan 13 € was; de staart is echt maar niet typisch.
Wat zijn p25 en p75?
De prijzen die het onderste kwart en het bovenste kwart van de items afsnijden. De middelste helft zit ertussen, van 10 € tot 16 € per gram voor weed 1g in het Oktober-venster.
Is de maximumprijs een oplichting?
Nee. 35 € was de hoogst waargenomen weed-1g-vermelding, één punt aan het verre eind van 139. Extremen horen bij elke verdeling en verdienen context, geen argwaan.
Blijft de mediaan onveranderd als je duure items verwijdert?
Niet noodzakelijk. Waarnemingen verwijderen verandert de steekproef en kan zijn midden flink verschuiven. Dit verschilt van het veranderen van de grootte van een prijs die boven het midden blijft.